Những ngày giáp Tết, tại Khu dân cư Đại Thắng (Homie City), phường Vạn Xuân (Thái Nguyên), các căn hộ mới bắt đầu sáng đèn khi nhiều gia đình công nhân dọn về ở và chuẩn bị cái Tết đầu tiên trong nhà mới. Đằng sau niềm vui nhận chìa khóa là nhu cầu rất thực: làm đúng quy trình để giữ trọn cơ hội an cư, không bị cuốn vào những lời mời chào “đi đường vòng” làm méo mó chính sách nhà ở xã hội.
Ở những hành lang còn thơm mùi sơn mới, thang máy lên xuống liên tục: khi thì một chậu quất, lúc lại vài thùng carton dán vội chữ “đồ bếp”, “quần áo trẻ em”. Trong căn hộ vừa nhận bàn giao, chị Phạm Thị A. (công nhân Samsung Thái Nguyên) loay hoay treo dây đèn nháy lên ban công, vừa cười vừa nói: “Tết này nhà có chỗ để mâm cơm tử tế. Trước ở trọ, bày ra là vướng hết lối đi”.

Với nhiều gia đình lao động, giá trị của căn nhà không chỉ nằm ở một địa chỉ mới, mà ở cảm giác lần đầu tiên có thể sắp xếp cuộc sống dài hơi: con có góc học cố định, bố mẹ bớt nỗi lo chuyển trọ, chi phí sinh hoạt không còn đội lên theo những lần dọn đi dọn lại. “Cầm chìa khóa rồi mới tin là thật”, anh B. (Công nhân khu công nghiệp Điềm Thụy) chia sẻ. “Ở trọ lâu quá, quen với cảm giác ‘ở tạm’. Giờ mới dám mua cái tủ, cái bàn cho ra hồn.”

Một dự án NOXH đi vào đời sống bằng những con số cụ thể

Khu dân cư Đại Thắng là dự án nhà ở xã hội do Công ty CP TNG Land làm chủ đầu tư. Theo thông tin đăng tải trên Cổng thông tin điện tử tỉnh Thái Nguyên, phần nhà ở xã hội của dự án có tổng diện tích 8.432 m², gồm 395 căn: 34 căn liền kề 2 tầng và một tòa chung cư 18 tầng với 361 căn hộ; khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng mang đến cơ hội an cư cho khoảng 800 công nhân và người lao động thu nhập thấp.

Công trình nhà ở xã hội khu dân cư Đại Thắng gồm 34 căn thấp tầng liền kề và 1 tòa chung cư 18 tầng

Đáng chú ý, các mốc nghiệm thu và hoàn thiện cũng được công bố rõ: phần nhà ở liền kề đã bắt đầu bàn giao cho cư dân từ tháng 03/2025; tòa chung cư cao tầng hoàn thành theo tiến độ thi công và được Sở Xây dựng tỉnh Thái Nguyên nghiệm thu hoàn thành công trình vào đầu tháng 11/2025. Trong câu chuyện nhà ở xã hội, những thông tin “có địa chỉ, có số liệu” thường tạo khác biệt bởi người mua thuộc nhóm thu nhập thấp cần nhất là sự chắc chắn: dự án thật, tiến độ thật và quy trình thật.

Trong thực tế, Thái Nguyên là địa phương có nhịp công nghiệp sôi động, nhu cầu lao động tập trung lớn. Khi nhà ở ổn định, người lao động bớt áp lực “chạy” theo phòng trọ và chi phí phát sinh; doanh nghiệp cũng giảm tình trạng biến động nhân sự vì nơi ở. Đó là mối liên hệ ít ồn ào nhưng rất bền: an cư giúp “giữ chân” lao động – một nền tảng quan trọng cho phát triển công nghiệp dài hạn.

Đi đúng quy trình để giữ cơ hội an cư, tránh “đường vòng” và tiền chênh

Sức nóng của nhà ở xã hội thời gian qua cũng kéo theo một thực trạng đáng lo: môi giới lợi dụng tâm lý sốt ruột của người mua, tung ra những lời hứa “suất nội bộ”, “làm hồ sơ nhanh”, kèm theo tiền chênh hoặc giao dịch giấy tay. Không ít người vì muốn chắc suất mà chấp nhận “đi đường vòng”, để rồi rơi vào rủi ro kép: mất tiền và có thể mất luôn cơ hội an cư khi hồ sơ bị phát hiện không đúng.

Vừa qua, Công an tỉnh Thái Nguyên đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và tạm giam một số đối tượng liên quan hành vi làm giả tài liệu và sử dụng tài liệu giả nhằm trục lợi chính sách khi mua nhà ở xã hội tại dự án Khu dân cư Đại Thắng. Qua đó, xử lý nghiêm những đối tượng có hành vi vi phạm, đảm bảo nhà được bán đúng đối tượng, đúng chính sách quy định. Thông tin này cho thấy Nhà nước đang siết chặt kỷ cương chính sách, đồng thời đặt ra yêu cầu rõ ràng với người mua: phải tỉnh táo trước các lời mời chào “ngoài luồng”.

Ở góc nhìn thị trường, câu chuyện cần được trả về đúng bản chất: nhà ở xã hội không phải “hàng hóa để lướt”, mà là chính sách an sinh cho người có nhu cầu ở thật. Khi chính sách bị lợi dụng, người chịu thiệt đầu tiên thường là người lao động; nhóm vốn đã phải cân đong từng khoản chi.

Các cư dân Nhà ở xã hội Đại Thắng tại sự kiện tiệc tất niên do Chủ đầu tư TNG Land tổ chức

Trao đổi theo hướng thông tin, đại diện TNG Land cho biết doanh nghiệp đã và đang phối hợp với cơ quan chức năng/cơ quan điều tra trong quá trình rà soát, xác minh các phản ánh liên quan hành vi môi giới, thu tiền chênh hoặc làm hồ sơ không đúng quy định. Đồng thời, chủ đầu tư khuyến nghị người dân thực hiện đúng kênh, đúng hướng dẫn, không giao dịch qua trung gian mập mờ, bởi bất kỳ “đường tắt” nào cũng có thể trở thành “đường cụt” về pháp lý lẫn quyền lợi. Cũng theo đại diện TNG Land, doanh nghiệp xác định phát triển nhà ở xã hội là định hướng dài hạn, không chỉ dừng lại ở một dự án đơn lẻ. Trong thời gian tới, TNG Land sẽ tiếp tục triển khai thêm các dự án nhà ở xã hội nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế của người thu nhập thấp, công nhân và người lao động trên địa bàn.

Song song với đó, chủ đầu tư khẳng định phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong việc thực hiện đúng chủ trương, chính sách của Nhà nước về nhà ở xã hội; đồng thời chủ động phòng ngừa, ngăn chặn và đấu tranh với các hành vi lợi dụng chính sách để trục lợi, gây phương hại đến quyền lợi chính đáng của người thu nhập thấp có nhu cầu thực về chỗ ở. “Mọi hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến nhà ở xã hội đều cần được xử lý nghiêm để chính sách nhân văn này được thực thi đúng mục tiêu và đúng đối tượng”, đại diện doanh nghiệp nhấn mạnh.

Từ những tình huống phát sinh trên thị trường, điều quan trọng với người mua là nắm vài nguyên tắc đơn giản để tự bảo vệ mình. Với nhà ở xã hội, 3 nguyên tắc tối thiểu nên được nhắc đi nhắc lại: Người mua nên tránh chuyển tiền “đặt cọc giữ suất/tiền chênh” cho cá nhân, không ký các giấy tờ kiểu “đứng tên hộ” hay “lách điều kiện”, và chỉ nộp hồ sơ theo hướng dẫn chính thống; đồng thời lưu lại biên nhận, chứng từ và bằng chứng liên lạc trong suốt quá trình làm thủ tục.

Chính sách ngày càng rõ ràng hơn: mở cơ hội, siết kỷ cương

Bên cạnh câu chuyện dự án, một điểm đáng chú ý là khung chính sách nhà ở xã hội giai đoạn gần đây đang được điều chỉnh theo hướng vừa mở rộng cơ hội tiếp cận cho người có nhu cầu thực, vừa tăng tính chuẩn hóa thủ tục.

Nghị định 261/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 10/10/2025 là một trong những văn bản được nhắc đến khi nói về việc hoàn thiện cơ chế phát triển và quản lý nhà ở xã hội.

Về thủ tục, Thông tư 32/2025/TT-BXD (ban hành và có hiệu lực ngày 10/11/2025) sửa đổi, bổ sung một số nội dung hướng dẫn chi tiết, trong đó có các quy định liên quan biểu mẫu, giấy tờ chứng minh điều kiện theo nhóm đối tượng.

Về tài chính, lãi suất cho vay ưu đãi chương trình nhà ở xã hội được nêu ở ngưỡng 5,4%/năm, giúp giảm áp lực trả nợ dài hạn cho người mua nhà thuộc nhóm thu nhập thấp.

Khi chính sách rõ ràng hơn, “đất sống” của các lời mời chào mập mờ sẽ hẹp lại. Và khi kỷ cương được siết, niềm tin của người mua đúng đối tượng cũng có cơ sở để quay về: không phải tin vào lời hứa “bao đậu”, mà tin vào một quy trình minh bạch và những dự án được triển khai thực chất.

Trở lại khu dân cư Đại Thắng, câu chuyện cuối năm vẫn là những việc rất nhỏ: kê lại bàn học cho con, dán thêm lớp giấy kiếng lên cửa sổ, lau sạch vết sơn bám trên tay nắm. Nhưng chính những điều nhỏ ấy lại là thước đo chân thật nhất của “an cư”: khi người lao động có một mái ấm ổn định, họ mới có thể nghĩ xa hơn chuyện hôm nay và xã hội cũng có thêm một nền tảng vững hơn cho phát triển bền vững, từ những căn hộ sáng đèn sau giờ tan ca.

Nguồn: Báo Pháp luật Việt Nam